Lý lịch tư pháp là gì là câu hỏi thường gặp khi người dân chuẩn bị hồ sơ xin việc, đi lao động hoặc học tập ở nước ngoài, làm thủ tục định cư và thực hiện một số giao dịch có yêu cầu chứng minh tình trạng án tích.
Đây không phải bản sơ yếu lý lịch cá nhân mà là thông tin pháp lý liên quan đến án tích và một số trường hợp bị cấm đảm nhiệm chức vụ, thành lập hoặc quản lý doanh nghiệp. Trong bài viết dưới đây, Hộ Chiếu Nhanh sẽ giúp bạn hiểu rõ khái niệm, các loại Phiếu lý lịch tư pháp và quy định cấp Phiếu hiện hành.
Lý lịch tư pháp là gì?
Theo quy định của pháp luật về lý lịch tư pháp, lý lịch tư pháp là lý lịch về án tích của người bị kết án bằng bản án, quyết định hình sự của Tòa án đã có hiệu lực pháp luật, tình trạng thi hành án và thông tin về việc cấm cá nhân đảm nhiệm chức vụ, thành lập, quản lý doanh nghiệp, hợp tác xã trong trường hợp luật định.
Hiểu đơn giản, lý lịch tư pháp là hệ thống thông tin dùng để xác định một người:
- Có hay không có án tích;
- Án tích đã được xóa hay chưa trong phạm vi Phiếu được cấp;
- Đang trong tình trạng thi hành án như thế nào;
- Có thuộc trường hợp bị cấm đảm nhiệm chức vụ, thành lập hoặc quản lý doanh nghiệp, hợp tác xã theo quyết định có liên quan hay không.
Lý lịch tư pháp không đồng nghĩa với “tiền án, tiền sự”, cũng không phải tài liệu ghi toàn bộ quá trình học tập, làm việc hoặc cư trú của một người.
Tài liệu mà người dân thường được yêu cầu nộp cho cơ quan, doanh nghiệp hoặc tổ chức nước ngoài thực tế là Phiếu lý lịch tư pháp.
Phiếu lý lịch tư pháp là gì?
Phiếu lý lịch tư pháp là tài liệu do cơ quan có thẩm quyền cấp nhằm chứng minh thông tin lý lịch tư pháp của cá nhân.
Theo quy định hiện hành từ ngày 01/07/2026, Phiếu lý lịch tư pháp dành cho cá nhân gồm Phiếu lý lịch tư pháp số 1 và Phiếu lý lịch tư pháp số 2. Phiếu có thể được cấp dưới dạng điện tử hoặc bản giấy và 2 hình thức có giá trị pháp lý như nhau.
Một điểm mới đáng chú ý là khi Phiếu điện tử đã được cấp theo quy định, thông tin lý lịch tư pháp được đồng thời hiển thị trên ứng dụng định danh quốc gia và có giá trị như Phiếu lý lịch tư pháp.
Thông tin này được cập nhật để cá nhân sử dụng khi có nhu cầu mà không nhất thiết phải yêu cầu cấp Phiếu mới trong từng trường hợp.
Lý lịch tư pháp và Phiếu lý lịch tư pháp khác nhau thế nào?
Hai khái niệm thường bị sử dụng thay thế cho nhau nhưng về pháp lý không hoàn toàn giống nhau:
| Tiêu chí | Lý lịch tư pháp | Phiếu lý lịch tư pháp |
| Bản chất | Hệ thống thông tin về án tích và các thông tin pháp lý liên quan | Tài liệu thể hiện thông tin lý lịch tư pháp được cấp cho cá nhân |
| Hình thức | Dữ liệu được quản lý trong cơ sở dữ liệu | Phiếu điện tử hoặc Phiếu giấy |
| Mục đích | Quản lý, cập nhật và khai thác thông tin | Chứng minh thông tin lý lịch tư pháp khi cần |
| Loại | Không phân thành Phiếu | Có Phiếu số 1 và Phiếu số 2 |
Vì vậy, khi một đơn vị yêu cầu bạn “nộp lý lịch tư pháp”, thông thường họ đang đề cập đến Phiếu lý lịch tư pháp.
Lý lịch tư pháp dùng để làm gì?
Việc quản lý lý lịch tư pháp trước hết nhằm đáp ứng nhu cầu chứng minh một cá nhân có hay không có án tích và có thuộc trường hợp bị cấm đảm nhiệm chức vụ, thành lập hoặc quản lý doanh nghiệp, hợp tác xã hay không.
Pháp luật cũng sử dụng hệ thống này để ghi nhận việc xóa án tích, hỗ trợ hoạt động tố tụng hình sự và phục vụ công tác quản lý nhân sự, đăng ký kinh doanh.
Trong thực tế, cá nhân có thể gặp yêu cầu cung cấp Phiếu lý lịch tư pháp khi:
- Hoàn thiện hồ sơ xin việc tại một số cơ quan hoặc vị trí đặc thù;
- Làm thủ tục đi lao động ở nước ngoài;
- Xin visa, định cư hoặc thực hiện thủ tục tại nước ngoài khi cơ quan tiếp nhận yêu cầu;
- Hoàn thiện hồ sơ nhận con nuôi, hành nghề hoặc thực hiện thủ tục chuyên ngành;
- Chứng minh tình trạng án tích theo yêu cầu hợp pháp;
- Kiểm tra thông tin lý lịch tư pháp của chính mình.
Không phải mọi thủ tục hành chính đều được quyền yêu cầu người dân tự nộp Phiếu lý lịch tư pháp. Theo quy định mới, đối với một số cơ quan, tổ chức thuộc phạm vi luật quy định, thông tin có thể được khai thác thông qua kết nối và chia sẻ dữ liệu thay vì yêu cầu cá nhân cung cấp Phiếu.
Có 2 loại Phiếu lý lịch tư pháp nào?
Hiện nay, cá nhân có thể được cấp Phiếu lý lịch tư pháp số 1 hoặc Phiếu lý lịch tư pháp số 2. Điểm khác biệt quan trọng nhất nằm ở phạm vi thông tin án tích được thể hiện.
Phiếu lý lịch tư pháp số 1
Phiếu số 1 thường được sử dụng trong các hồ sơ dân sự, việc làm và thủ tục hành chính thông thường.
Về tình trạng án tích, Phiếu số 1 không thể hiện giống Phiếu số 2. Đối với người đã được xóa án tích và thông tin xóa án tích đã được cập nhật theo quy định, Phiếu số 1 thể hiện theo cơ chế pháp luật quy định đối với người không còn án tích cần ghi nhận trên Phiếu.
Do đó, nếu đơn vị tiếp nhận hồ sơ chỉ yêu cầu xác nhận thông thường về tình trạng án tích, người làm hồ sơ nên kiểm tra chính xác họ cần Phiếu số 1 hay Phiếu số 2 trước khi đăng ký.
Phiếu lý lịch tư pháp số 2
Phiếu số 2 thể hiện phạm vi thông tin án tích đầy đủ hơn Phiếu số 1.
Theo quy định về nội dung Phiếu số 2, trường hợp người đã bị kết án, Phiếu có thể thể hiện cả án tích đã được xóa, thời điểm xóa án tích và án tích chưa được xóa cùng các thông tin liên quan theo quy định.
Phiếu số 2 vì vậy chứa thông tin nhạy cảm hơn và thường được lựa chọn khi cá nhân cần biết đầy đủ nội dung lý lịch tư pháp của chính mình hoặc trong trường hợp thủ tục cụ thể yêu cầu đúng loại Phiếu này.
Bảng phân biệt Phiếu lý lịch tư pháp số 1 và số 2
| Tiêu chí | Phiếu số 1 | Phiếu số 2 |
| Mức độ thông tin án tích | Giới hạn theo quy định đối với Phiếu số 1 | Đầy đủ hơn |
| Án tích đã được xóa | Không thể hiện theo cách của Phiếu số 2 | Có thể thể hiện |
| Mục đích phổ biến | Hồ sơ việc làm, hành chính và các thủ tục yêu cầu Phiếu số 1 | Cá nhân kiểm tra đầy đủ lý lịch tư pháp hoặc hồ sơ yêu cầu Phiếu số 2 |
| Mức độ nhạy cảm | Thấp hơn | Cao hơn |
Lưu ý: Không nên tự mặc định rằng đi nước ngoài luôn phải xin Phiếu số 2. Mỗi quốc gia, cơ quan lãnh sự, doanh nghiệp hoặc thủ tục có thể quy định loại giấy tờ khác nhau. Hãy kiểm tra checklist chính thức của nơi tiếp nhận trước khi đăng ký.
Ai có quyền yêu cầu cấp Phiếu lý lịch tư pháp?
Cá nhân có quyền yêu cầu cấp Phiếu lý lịch tư pháp của mình theo quy định.
Theo Luật sửa đổi có hiệu lực từ 01/07/2026, cá nhân còn có thể yêu cầu cấp Phiếu cho cha, mẹ, vợ, chồng, con hoặc người mà mình giám hộ. Cá nhân cũng có thể ủy quyền cho người khác thực hiện thủ tục trong phạm vi pháp luật cho phép; việc ủy quyền phải được lập thành văn bản theo quy định.
Đây là điểm người dân cần đặc biệt lưu ý khi đọc các hướng dẫn cũ trên Internet, bởi quy định về chủ thể, hình thức yêu cầu và thủ tục đã có thay đổi.
Xin lý lịch tư pháp ở đâu từ 01/07/2026?
Một thay đổi rất quan trọng là thẩm quyền cấp Phiếu lý lịch tư pháp hiện thuộc cơ quan Công an, không còn áp dụng cách hiểu cũ rằng người dân mặc định đến Sở Tư pháp để xin Phiếu.
Theo quy định hiện hành:
- Công an cấp tỉnh cấp Phiếu cho công dân Việt Nam thường trú hoặc tạm trú trong nước; công dân Việt Nam đang cư trú ở nước ngoài; người nước ngoài đang cư trú tại Việt Nam.
- Cục Hồ sơ nghiệp vụ Bộ Công an cấp Phiếu cho công dân Việt Nam không xác định được nơi thường trú hoặc nơi tạm trú và người nước ngoài đã cư trú tại Việt Nam.
Đây là thông tin cần cập nhật khi tham khảo các bài hướng dẫn được xuất bản trước thời điểm chuyển giao nhiệm vụ quản lý nhà nước về lý lịch tư pháp.
Có thể làm lý lịch tư pháp online không?
Có.
Theo quy định hiện hành, cá nhân yêu cầu cấp Phiếu lý lịch tư pháp bằng hình thức trực tuyến. Việc thực hiện trực tuyến được tiến hành thông qua Ứng dụng định danh quốc gia hoặc Cổng Dịch vụ công quốc gia.
Người nước ngoài hoặc người chưa có định danh điện tử có thể thuộc trường hợp được thực hiện trực tiếp hoặc qua dịch vụ bưu chính theo quy định.
Có thể hình dung quy trình cơ bản gồm:
- Đăng nhập nền tảng được phép tiếp nhận yêu cầu.
- Chọn thủ tục cấp Phiếu lý lịch tư pháp.
- Kiểm tra và khai thông tin cá nhân.
- Chọn loại Phiếu phù hợp với mục đích sử dụng.
- Kiểm tra hồ sơ và gửi yêu cầu.
- Theo dõi trạng thái xử lý.
- Nhận Phiếu theo hình thức tương ứng với phương thức yêu cầu.
Đối với hồ sơ nộp trực tuyến, Phiếu được cấp dưới dạng điện tử. Trường hợp yêu cầu qua bưu chính hoặc trực tiếp theo quy định, Phiếu được cấp dưới dạng giấy.
Nếu chưa quen với thủ tục hoặc cần chuẩn bị hồ sơ gấp, bạn có thể tham khảo bài làm lý lịch tư pháp nhanh và những điều cần biết hoặc thông tin về dịch vụ làm lý lịch tư pháp trên Hộ Chiếu Nhanh. Hai URL này đều có trong sitemap website đã cung cấp.
Làm lý lịch tư pháp mất bao lâu?
Từ ngày 01/07/2026, thời hạn cấp Phiếu lý lịch tư pháp theo Điều 48 được sửa đổi là 05 ngày làm việc kể từ ngày nhận được yêu cầu hợp lệ.
Nếu có thông tin về án tích hoặc hành vi phạm tội mới cần xác minh, thời gian xử lý có thể kéo dài hơn nhưng không quá 15 ngày.
Thời hạn này được tính từ khi cơ quan có thẩm quyền nhận được yêu cầu hợp lệ, vì vậy việc hồ sơ cần bổ sung hoặc điều chỉnh có thể ảnh hưởng đến thời điểm hoàn tất thực tế.
Phiếu lý lịch tư pháp bản điện tử có giá trị không?
Có. Phiếu lý lịch tư pháp bản điện tử và bản giấy có giá trị pháp lý như nhau theo quy định đang áp dụng.
Tuy nhiên, trong trường hợp sử dụng Phiếu tại nước ngoài, người nộp hồ sơ vẫn nên kiểm tra yêu cầu cụ thể của cơ quan tiếp nhận. Một số thủ tục có thể phát sinh yêu cầu về bản giấy, chứng nhận lãnh sự, hợp pháp hóa lãnh sự, bản dịch hoặc hình thức chứng thực riêng.
Tháng 7/2026, Bộ Công an cũng đã có hướng dẫn liên quan đến trường hợp người dân cần Phiếu bản giấy phục vụ hồ sơ ở nước ngoài, cho thấy việc lựa chọn hình thức Phiếu nên căn cứ vào yêu cầu thực tế của nơi nhận hồ sơ.
4 điều nên kiểm tra trước khi xin Phiếu lý lịch tư pháp
1. Xác định đúng loại Phiếu
Đừng chọn Phiếu số 2 chỉ vì cho rằng “nhiều thông tin hơn thì chắc chắn dùng được”. Nơi tiếp nhận có thể yêu cầu cụ thể Phiếu số 1 hoặc số 2.
2. Kiểm tra yêu cầu về bản điện tử hay bản giấy
Trong nước, Phiếu điện tử có giá trị pháp lý như Phiếu giấy. Nhưng nếu hồ sơ được sử dụng ở nước ngoài, cần kiểm tra thêm điều kiện của cơ quan nước ngoài.
3. Chuẩn bị thời gian xử lý
Thời hạn thông thường là 05 ngày làm việc sau khi nhận yêu cầu hợp lệ, nhưng trường hợp cần xác minh có thể kéo dài tối đa 15 ngày. Vì vậy, không nên làm quá sát hạn nộp hồ sơ.
4. Không sử dụng hướng dẫn thủ tục đã lỗi thời
Những bài viết cũ có thể vẫn hướng dẫn người dân nộp hồ sơ tại Sở Tư pháp. Từ 01/07/2026, cần căn cứ hệ thống thủ tục và thẩm quyền mới của cơ quan Công an.
Câu hỏi thường gặp về lý lịch tư pháp
Lý lịch tư pháp có phải giấy xác nhận không tiền án tiền sự không?
Phiếu lý lịch tư pháp số 1 hay số 2 phổ biến hơn?
Có thể xin lý lịch tư pháp online trên VNeID không?
Lý lịch tư pháp online có dùng được như bản giấy không?
Làm lý lịch tư pháp bao lâu có kết quả?
Hiểu đúng lý lịch tư pháp để chuẩn bị hồ sơ phù hợp
Lý lịch tư pháp là thông tin pháp lý về án tích, tình trạng thi hành án và một số nội dung liên quan theo luật định; còn Phiếu lý lịch tư pháp là tài liệu được cấp để thể hiện những thông tin đó.
Trước khi làm hồ sơ, điều quan trọng nhất là xác định đúng Phiếu số 1 hay số 2, hình thức điện tử hay bản giấy và yêu cầu cụ thể của nơi tiếp nhận.
Các quy định về lý lịch tư pháp đã thay đổi đáng kể từ ngày 01/07/2026 theo Luật số 107/2025/QH15 sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Lý lịch tư pháp. Nếu cần hỗ trợ kiểm tra hồ sơ hoặc lựa chọn loại Phiếu phù hợp, bạn có thể liên hệ Hộ Chiếu Nhanh qua hotline 0933 333 989.
